Ms Kanta

Voracious reader and DPhil candidate blogs about books and scholarly life.

Klaagzang van een vrouw die alles heeft

Overspel
Paulo Coelho

De term first world problems is inmiddels al aardig ingeburgerd: ook rijke mensen in ontwikkelde landen zit het wel eens tegen. De garage is te klein voor een derde auto, de iPhone 6 Plus is te groot voor de achterzak van je designerjeans, je zit in het vliegtuig en de landing begint voordat je film is afgelopen. Dit is het soort problemen waar de hoofdpersoon mee te worstelen heeft in Overspel (2014), het zestiende en nieuwste boek van de wereldberoemde Braziliaanse auteur Paulo Coelho. Hij benadert overspel hierdoor vanuit een positie waar moeilijk mee te identificeren valt.Overspel cover

De 31-jarige Linda begint een buitenechtelijke relatie met Jacob, een jeugdliefde, die ook getrouwd is. Ze vertelt ons dat ze het in de ogen van anderen goed voor elkaar heeft, maar dat zijzelf dat totaal niet zo ervaart. Ze woont in Genève, is fulltime journaliste bij een prestigieuze krant, heeft twee jonge kinderen, en is getrouwd met een rijke man die onvoorwaardelijk van haar houdt. Haar gevoel vast te zitten in een bedrukkende sleur is echter zo erg dat ze alles op het spel wil zetten voor wat spanning.

Dit idee is voor velen vast al genoeg om eens diep te zuchten en te denken: had ik maar zulke problemen. Toch weet Coelho aanvankelijk medelijden op te wekken met Linda, vooral als zij er langzaam achter lijkt te komen dat ze depressief is. Want dat is een depressie: vaak onbegrijpelijk voor de buitenwereld, onzichtbaar, loodzwaar en pijnlijk, terwijl in het begin de schijn naar de buitenwereld nog op te houden valt. Het medelijden van de lezer valt echter langzamerhand uiteen, en verschuift onwankelbaar naar haar man en de echtgenote van Jacob. Linda’s man blijft voor de lezer een hol, leeg personage: we krijgen zelfs zijn naam niet te weten. Linda roept dat ze verbaasd is dat haar man zo volmaakt is, vergeleken met andere mannen: hij drinkt niet, hij gaat nooit uit, hij brengt nooit een dag met zijn vrienden door. Afschuwelijk! Afschuwelijk voor haar man, en afschuwelijk dat Linda dit volmaakt vindt.

Marianne, Jacobs echtgenote, wekt ook medelijden. Linda ziet haar als rivale die uit de weg geruimd moet worden, en ze heeft er duizenden Zwitserse franken voor over om dit voor elkaar te krijgen. Marianne is namelijk perfect, in Linda’s ogen, ze heeft alles. Geen moment komt het bij Linda op dat dit wel erg bekend klinkt, of dat Marianne een slachtoffer is van dit overspel, net als Linda’s naamloze echtgenoot. Linda gedraagt zich als zo’n ongelofelijk verwend nest dat we de depressie alweer vergeten zijn – o, wacht, Linda is het ook al vergeten! Ze denkt nu dat ze een bipolaire stoornis heeft. Weg geloofwaardigheid.

Coelho heeft Genève zeer treffend als locatie uitgekozen. Aan de ene kant maakt dit schatrijke, politiek stabiele belastingparadijs Linda’s status als vrouw die alles heeft nog eens erger. Aan de andere kant weet Coelho de stad te beschrijven als een ultiem saaie locatie, zeker voor een journaliste: er gebeurt nooit iets van enige nieuwswaarde, en men is niet geïnteresseerd in roddels. Genève biedt ook de aanleiding voor een literaire referentie naar Frankenstein, waarover Linda de lezer drie bladzijden lang de oren van het hoofd kletst. Coelho lijkt namelijk aan te nemen dat zijn vele lezers niet weten wie het boek geschreven heeft, wat lichtelijk beledigend is. Na deze synopsis volgen samenvattingen van Dr Jekyll and Mr Hyde, de geschiedenis van Calvijn en de mythe van Eros en Psyche. Waar een schrijver als Harry Mulisch bekend staat om zijn vele onuitgelegde literaire referenties, doet Coelho hier het tegenovergestelde.

De laatste hoofdstukken vormen een soort apotheose, met een opgeheven religieus vingertje. Linda zegt in het boek dat ze niet gelovig is, maar uiteindelijk haalt ze haar wijze lessen wel uit die hoek. Dit vormt een bizar contrast met de expliciete pornografische scènes en fantasieën die door de rest van het boek gesprenkeld zijn. Het einde overtuigt daardoor niet, en voelt oncomfortabel moraliserend.

Advertisements

2 comments on “Klaagzang van een vrouw die alles heeft

  1. Lizesboeken
    18/11/2014

    Ik heb nog nooit iets van Paulho Coelho gelezen maar zou dat eigenlijk wel eens moeten doen.

    Like

    • mskanta
      21/02/2015

      Misschien wel, maar dit boek zou ik toch niet direct aanraden! Hoewel ik het zelf niet gelezen heb, schijnt De alchemist beter te zijn.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 16/11/2014 by in Dutch, Reviews and tagged , , , , .

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 328 other followers

Posts by Date

November 2014
M T W T F S S
« Oct   Dec »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

What I’m Reading

%d bloggers like this: